พระราชดำริเกี่ยวกับโครงการลูกพระดาบส

       ให้คงวิธีการศึกษานอกระบบตามแนวพระราชดำริเกี่ยวกับโครงการ “พระดาบส” เป็นแม่แบบตลอดไป ควรสำรวจที่ดินไว้เพื่อการเกษตร เพื่อดำเนินการควบคู่ไปกับโรงเรียนช่างเครื่องยนต์การเกษตร
           
                                                      พระราชทานเมื่อวันจันทร์ ที่ ๑๕ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๑
                                                                                            ณ พระราชวังไกลกังวล หัวหิน


ทรงพระกรุณาฯ พระราชทานนามโครงการใหม่นี้ว่า “โครงการลูกพระดาบส”

                               พระราชทานผ่านราชเลขาธิการเมื่อวันที่ ๒๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๔๑
                                                            ณ พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน กรุงเทพมหานคร

ประวัติความเป็นมา

           โครงการลูกพระดาบส เป็นโครงการพระราชดำริ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดตั้งขึ้นเมื่อ ๑๕ มิ.ย. ๔๑ ตั้งอยู่เลขที่ ๘๙  หมู่ ๑๔  ต.บางปลา  อ.บางพลี  จ.สมุทรปราการ  บนที่ดินราชพัสดุ และที่ดินพระราชทาน  จำนวน ๔๖๖ ไร่  ซึ่งได้ดำเนินกิจกรรมการเกษตรแบบผสมผสานในลักษณะพึ่งพาตนเองตามแนวพระราชดำริเพื่อพัฒนาให้ เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีด้านการเกษตร  การเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร  สมุนไพร  การใช้พลังงานทดแทนและอื่นๆ เพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนของศิษย์พระดาบส หลักสูตรการเกษตรพอเพียง และช่างไม้เครื่องเรือนของโรงเรียนพระดาบส การศึกษาค้นคว้า วิจัยและพัฒนา  การถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน  การท่องเที่ยวเชิงเกษตร  ตลอดจนใช้เป็นสถานที่ฝึกอบรม  ฝึกปฏิบัติงานและศึกษา ดูงานของนักเรียน  นิสิต  นักศึกษา  เกษตรกรและประชาชนทั่วไป  โดยให้อยู่ในความรับผิดชอบร่วมกันของสำนักพระราชวัง  มูลนิธิพระดาบส และจังหวัดสมุทรปราการ

ปรัชญา
สนองพระราชดำริ  ให้โอกาสที่สอง
สร้างคนดี  มีวิชาชีพ กลับคืนสู่สังคม

วิสัยทัศน์
       โครงการลูกพระดาบส  เป็นโครงการพระราชดำริ จะเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ และถ่ายทอดเทคโนโลยีทางด้านการเกษตร  สมุนไพร  การใช้พลังงานทดแทน และอื่น ๆ ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เป็นองค์กรที่มีการบริหารจัดการอย่างดีเยี่ยม มีบุคลากรที่มีคุณภาพ สามารถสนองพระราชดำริได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

พันธกิจ
      1. จัดการเรียนการสอน ฝึกอบรมศิษย์พระดาบสหลักสูตรการเกษตรพอเพียง และช่างไม้เครื่องเรือนได้อย่างมีคุณภาพ
      2. ดำเนินกิจกรรมการเกษตรในลักษณะพึ่งพาตนเอง ตามแนวพระราชดำริปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง สร้างรายได้สนับสนุนมูลนิธิพระดาบส
      3. ศึกษาวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้และเทคโนโลยีทางด้านเกษตร การเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร  สมุนไพร  การใช้พลังงานทดแทนและอื่น ๆ
      4. ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีทางด้านการเกษตร การเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร สมุนไพร การใช้พลังงานทดแทน
      5. เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงเกษตรในพื้นที่จังหวัดสมุทรปราการ

ผลการดำเนินงาน

1. จัดการเรียนการสอนศิษย์พระดาบส
     1.1 หลักสูตรการเกษตรพอเพียง รับผิดชอบจัดการเรียนการสอนแก่ศิษย์พระดาบส หลักสูตรเกษตรพอเพียง ตั้งแต่ปีการศึกษา 2545 ผลิตศิษย์พระดาบสรุ่นละ 20 คน ได้รับการสนับสนุนจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
     1.2 หลักสูตรช่างไม้เครื่องเรือน รับผิดชอบจัดการเรียนการสอนศิษย์พระดาบสหลักสูตรช่างไม้เครื่องเรือน มาตั้งแต่ปีการศึกษา 2549 ผลิตศิษย์พระดาบสรุ่นละ 10 – 20 คน ได้รับการสนับสนุนทางวิชาการจากสถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานภาค 1 สมุทรปราการ

2. กิจกรรมการเกษตร
     2.1 การประมง เนื่องจากสภาพดินและน้ำเหมาะกับการเลี้ยงปลาและกุ้งในสภาพความเค็มต่ำ จึงได้ดำเนินการเลี้ยงปลาและกุ้ง ดังนี้
            2.1.1 การเลี้ยงกุ้ง ได้เลี้ยงกุ้งขาวในระบบปิดจำนวน 6 บ่อ เป็นพื้นที่ 43.5 ไร่ สร้างรายได้หลักให้แก่โครงการฯ โดยมีบริษัท เครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด เป็นที่ปรึกษา
            2.1.2 การเลี้ยงปลาสลิด ได้เลี้ยงปลาสลิดโดยวิธีธรรมชาติ 1 บ่อ พื้นที่ 19 ไร่และร่วมมือกับเกษตรกรแปรรูปปลาสลิดหอมทองจำหน่าย
            2.1.3 การเลี้ยงปลานิลในบ่อดินและกระชัง ได้เลี้ยงปลานิลพันธุ์จิตรลดา 3 ในบ่อดิน จำนวน 7 บ่อ พื้นที่ 37 ไร่ และเลี้ยงนิลในกระชัง จำนวน 24 กระชัง ส่งจำหน่ายที่ฝ่ายห้องเครื่อง สวนจิตรลดา
            2.1.4 การเพาะขยายพันธุ์ปลา ปี 2546 ได้ผลิตลูกปลานิลแปลงเพศ จำหน่ายให้แก่เกษตรกรในเขตจังหวัดสมุทรปราการ และพื้นที่ใกล้เคียงในราคาย่อมเยาว์
     2.2 การปลูกผักและไม้ผล
            2.2.1 การปลูกผักไฮโดรพอนิกส์  ได้ปลูกผักสลัด 6 ชนิด บนพื้นที่ 1 ไร่ จำนวน 60 แปลง
            2.2.2 การปลูกผักบนดิน ได้ปลูกผักบนดินบนพื้นที่ 5 ไร่
            2.2.3 การปลูกมะม่วง ได้ปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ เบอร์ 4 ในวงซีเมนต์ ........แปลง และพันธุ์น้ำดอกไม้สีทอง 4 แปลง และมะม่วงพันธุ์ โชคอนันต์ 1 แปลง
            2.2.4 การปลูกแก้วมังกร  ได้ปลูกแก้วมังกรพันธุ์สีขาว, สีแดงและสีทอง จำนวน 4.5 แปลง
            2.2.5 การปลูกไม้ผลอื่น ๆ  ได้ปลูกขนุนพันธุ์ทองประเสริฐ  กระท้อนพันธุ์ปุยฝ้าย  และชมพูพันธุ์เพชรสายรุ้ง อย่างละ 1 แปลง
            2.2.6 การปลูกมะนาว  ได้ปลูกมะนาวพันธุ์ตาฮิติ บนพื้นที่ 11ไร่
            2.2.7 การเพาะเห็ด  ได้เพาะเห็ดพันธุ์ฮังการี, ภูฐาน, ยานางิ, ขอนขาวและเป๋าฮื้อ และได้ผลิตก้อนเชื้อเห็ดจำหน่ายด้วย
     2.3 การปลูกไม้ทนสภาพดินเค็ม ได้ปลูกมะขามเปรี้ยว  กระถินเทพา  สะเดา  มะขามเทศ  ขี้เหล็ก  ยูคาลิปตัส  โพธิ์ทะเล ฯลฯ รอบพื้นที่โครงการฯ เพื่อนำไม้มาใช้ประโยชน์
     2.4 การปลูกไม้ดอกไม้ประดับ
            2.4.1 การปลูกกล้วยไม้  ได้ปลูกกล้วยไม้พันธุ์บอม และสุรีย์ไวท์ และเลดี้เดนซิ่ง บนพื้นที่ 1.5 ไร่ เพื่อจำหน่ายและสนับสนุนการท่องเที่ยว
            2.4.2 การปลูกต้นดอกหน้าวัว  ได้ปลูกดอกหน้าวัวเสริมในแปลงกล้วยไม้เพื่อจำหน่าย
            2.4.3 การปลูกต้นรัก  ได้ปลูกต้นรักพันธุ์ดอกสีขาว 1 แปลง เพื่อจำหน่ายให้วิทยาลัยในวังหญิง
     2.5 การปลูกสมุนไพร ได้ปลูกต้นยอ จำนวน 2 แปลง เพื่อจำหน่ายและทำแปลงสวนสมุนไพรสาธิต บนพื้นที่ 5 ไร่
     2.6 การปศุสัตว์
            2.6.1 การเลี้ยงโคเนื้อ  ได้เลี้ยงโคเนื้อ จำนวน 7 ตัว  เพื่อสนับสนุนการฝึกปฏิบัติงานของศิษย์พระดาบส สาขางานปศุสัตว์และได้ปุ๋ยคอก
            2.6.2 การเลี้ยงไก่ไข่  ได้เลี้ยงไก่ไข่บนบ่อปลานิล จำนวน 200 ตัว เพื่อเป็นอาหารศิษย์พระดาบสและที่ฝึกงานของศิษย์พระดาบส สาขาปศุสัตว์

3. กิจกรรมการสาธิตการใช้พลังงานทดแทน
     3.1 การผลิตไฟฟ้าจากแสงอาทิตย์ ได้ติดตั้งแผงโซล่าเซล บนอาคารสถานีเพาะพันธุ์ปลา กำลังการผลิต 6 กิโลวัตต์ เพื่อจำหน่ายไฟฟ้าให้การไฟฟ้านครหลวง
     3.2 การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลม ได้ติดตั้งกังหันลม ขนาดต่าง ๆ เพื่อผลิตไฟฟ้าจำหน่ายให้การไฟฟ้านครหลวง
     3.3 การสูบน้ำจากพลังงานลม ได้ติดตั้งกังหันลมแบบหอสูง เพื่อนำน้ำเข้า – ออก โครงการฯ
     3.4 การผลิตไบโอดีเซล ได้ผลิตไบโอดีเซลขนาดกำลังการผลิต 100 ลิตร/วัน เพื่อใช้กับเครื่องยนต์ขนาดเล็กตีน้ำในบ่อกุ้ง
     3.5 เตาประหยัดพลังงาน ได้ติดตั้งตู้อบก้อนเชื้อเห็ดและเตาทำอาหารปลาแบบประหยัดพลังงาน
     3.6 การตากปลาสลิดในโรงอบแห้งแบบเรือนกระจก ได้ตากแห้งปลาสลิดหอมทองในโรงตากแห้งแบบเรือนกระจก ขนาดเล็กและใหญ่

4. การวิจัยและพัฒนา
ได้รับงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ(วช.) เพื่อศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการเกษตร พลังงานทดแทนและอื่น ๆ ในพื้นที่ ฯ

5. การถ่ายทอดและฝึกอบรม
     5.1 การศึกษาดูงาน ได้รับการศึกษาดูงานของเกษตรกร  นิสิต  นักศึกษาและประชาชนทั่วไป
     5.2 การฝึกอบรมเกษตรกร ได้จัดการฝึกอบรมเกษตรกรและผู้สนใจในเรื่องเกี่ยวกับเทคโนโลยีทางการเกษตร และอื่น ๆ อย่างน้อย
             เดือนละ 1 ครั้ง
     5.3 การฝึกปฏิบัติงาน ได้รับนิสิต นักศึกษาจากสถาบันการศึกษาต่าง ๆ เข้ารับการฝึกงานพื้นที่

6. ผลิตภัณฑ์ของโครงการลูกพระดาบส
     6.1  กุ้งขาว
     6.2  ปลาสลิดห้อมทอง
     6.3  ปลานิล
     6.4  ปลากะพง
     6.5  ลูกปลานิลแปลงเพศ
     6.6  ผักไฮโดรพอนิกส์
     6.7  ผักบนดิน
     6.8  แก้วมังกร
     6.9  มะนาว
     6.10  เห็ด
     6.11  กล้วยไม้
     6.12  ดอกหน้าวัว
     6.13  ดอกรัก
     6.14  ไข่ไก่
     6.15  น้ำมันไบโอดีเซล
     6.16  เสื้อป่าชายเลน
     6.17  น้ำแข็ง

7. การสนับสนุนมูลนิธิพระดาบส
โครงการได้นำผลกำไรจากการดำเนินงานส่งมอบให้แก่มูลนิธิพระดาบสจำแนกตามกิจกรรมดังนี้

8. การนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้
     โครงการฯ ดำเนินงานภายใต้หลักการพึ่งพาตนเองแบบค่อยเป็นค่อยไป สอดคล้องกับแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงดังนี้
     • หลักความพอประมาณ  คำนึงถึงศักยภาพของตนเองยึดหลักประหยัด เรียบง่าย ได้ประโยชน์สูงสุด
     • หลักความมีเหตุผล  ยึดหลักวิชาการมีการศึกษาวิจัย ไม่ละเลยภูมิปัญญาท้องถิ่น
     • หลักการมีภูมิคุ้มกัน  มีการวางแผนระยะยาว มีเงินออมไว้ลงทุนไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม ส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่รู้จักสามัคคี

ภายใต้เงื่อนไข
   ความรู้  นำหลักวิชาความรู้และเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้ด้วยความรอบคอบและระมัดระวัง
   คุณธรรม  ให้เจ้าหน้าที่ยึดหมั่นคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต
   การดำเนินชีวิต  ส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่มีความขยัน  อดทน  ประหยัด